|
|
|
Pieniny - opis pasma górskiego oraz szlaków turystycznych
| PIENINY |
pieniny
Pieniny to nazwa, która w zasadzie odnosi się do największego w pasie skałkowym masywu wapiennego,
przeciętego wąskim, bardzo krętym, malowniczym przełomem Dunajca. Jednak w sensie regionalnym jest ona
rozciągnięta na cały pas skałkowy w granicach Polski. Pieniny, w tym znaczeniu, stanowią wąską strefę o
szerokości od 2 do 6 km, oddzielają cą Kotlinę Orawsko-Nowotarską od Pogórza Spisko-Gubałowskiego. Skałki
tworzą trzy człony, grzbiet Braniska-Hombarku pomiędzy Dursztynem a Niedzicą, właściwe Pieniny - Trzy Korony
982 m n.p.m. i od Czorsztyna po Szczawnicę oraz Małe Pieniny - 1052 m n.p.m., ciągnące się na wschód od Dunajca.
Każdy z wymienionych odcinków ma przeszło 10 km długości. Najatrakcyjniejsza turystycznie i najbardziej urozmaicona
jest część środkowa, z licznymi tarasami widokowymi na przełom Dunajca. Przy odległości w linii prostej 2,5 km Dunajec
tworzy aż 7 zakrętów, osiągając aż 9 km długości. Wysokość skałek w przełomie waha się między od 300 do 500 m, a dno
zwęża się miejscami do zaledwie kilkunastu metrów i jest całkowicie wypełnione przez wody rzeki.
Pieniny Spiskie ciągną się między doliną rzeki Białki a przełomem Dunajca obok Niedzicy. Najwyższy szczyt
Żar - Branisko ma 879 m n.p.m.;
Pieniny Środkowe zwane Pieninami Właściwymi, a najczęściej po prostu Pieninami.
Leżą pomiędzy Szczawnicą a Czorsztynem. Najwyższym szczytem są piękne i sławne na cały Świat Trzy Korony o wysokości 982 m n.p.m.;
Pieniny Małe sięgają po Szczawnicę i doline Popradu, najwyższy szczytem jest Wysoka - 1050 m n.p.m.
Duża odporność budujących Pieniny skał wapiennych na erozję spowodowała wypreparowanie ich z fliszowej osłony,
dzięki temu powstały efektowne formacje skalne (przykładowo: Trzy Korony, Sokolica, Czertezik).
Najatrakcyjniejszym pod względem przyrodniczym i krajobrazowym fragmentem pasma są Pieniny Właściwe.
Północne zbocza opadają ku dolinom łagodnie, zaś od południa w stronę Dunajca zbocza obrywają
się efektownie ścianami wapiennymi o wysokości dochodzącej do 300 m. Największą atrakcją tej części
Pienin jest oczywiście Spływ Przełomem Dunajca. Oprócz atrakcyjności krajobrazowej, Pieniny cechuje zróżnicowana
roślinność. Spowodowane zostało to czynnikami takimi jak: wapienne podłoże; specyfika klimatu;
strome stoki uniemożliwiająca silne rozrastanie się lasów; brak pokrycia lodowcem podczas trzeciorzędowych zlodowaceń;
bliskość Tatr.
Zdecydowało to o przetrwaniu reliktów flory trzeciorzędowej - chryzantema Zawadzkiego,
jałowiec sawina, dębik ośmiopłatkowy oraz obecności gatunków i odmian endemicznych
- mniszek pieniński, pszonak pieniński, roślin wysokogórskich i kserotermicznych
oraz swoistych zespołów naskalnych muraw zwłaszcza na zboczach południowych.
Z różnorodnością siedlisk związana jest bogactwo zwierzyny. W Pieninach
żyje około połowy znanych w całej Polsce zwierząt, liczbe ich szacuje sie na ~14 tysięcy gatunków.
Większość stanowią bezkręgowce, gatunki owadów nie występujące
nigdzie indziej na terenie Polski. Pieniny zamieszkuje dziesięć gatunków płazów, w tym:
tżaby, ropuchy, traszki, kumaki, żadka salamandra plamista oraz gady: jaszczurki:
zwinka żyworodna, padalec zwyczajny, węże: gniewosz plamisty, żmija zygzakowata,
zaskroniec. Różnorodność siedlisk i obecność zbiorników wodnych decydują
również o dużej liczbie gatunków ptaków drapieżnych, wodnych, leśnych, polnych.
Wśród wszystkich gatunków ssaków w przewadze są drobne gryzonie i nietoperze. Duże ssaki, ze
względu na niewielki rozmiar pasma oraz zabudowę utrudniającą migrację z innych pasm
górskich, występują stosunkowo rzadko. Żyją tutaj dziki, sarny i jelenie, w dolinie
Dunajca wydry, populację żadkiego już w Polsce rysia ocenia się na kilka sztuk.
Żbik najprawdopodobniej już nie występuje, natomiast obserwowane ślady wilka i
niedźwiedzia pochodzą od zwierząt migrujących w Pieniny np. z terenów Słowacji.
Na obszarze najciekawszej i najcenniejszej pod względem przyrodniczym środkowej
część Pienin utworzono dwa Parki Narodowe - Pieniński Park Narodowy po stronie
polskiej i Pieninský národný park (PIENAP) po stronie słowackiej. W Małych Pieninach
istnieje kilka rezerwatów przyrody. Negatywne skutki na wrażliwy ekosystem Pienin może
wywrzeć wybudowana zapora wodna w Niedzicy.
Pod względem klimatycznym region Pienin wyraźnie odróżnia się od sąsiednich pasm górskich.
Charakteryzują się stosunkowo łagodnym klimatem. Ze względu na zróżnicowane ukształtowanie
terenu zaznaczają się wyraźne różnice w mikroklimacie poszczególnych części pasma,
co ma swoje odzwierciedlenie w różnorodności świata roślin i zwierząt. Doliny
potoków i północne zbocza są chłodniejsze i bardziej wilgotne, natomiast południowe ściany skalne mają
klimat wyjątkowo suchy i ciepły. Cały obszar Pienin położony jest w zasięgu cienia opadowego,
charakteryzującego się niskimi sumami średnimi oraz małą liczbą dni deszczowych.
|
| szlaki turystyczne
|
|

Bukowina - Pawlikowski Wierch - Łapsze - Niedzica - średni czas wędrówki szlakiem 6.15 h, długość trasy 27 000 m, suma różnicy wzniesień 1 300 m,
Niedzica - Sromowce Wyżne - Macelak - średni czas wędrówki szlakiem 2.15 h, długość trasy 8 000 m, suma różnicy wzniesień 500 m,
|
|
|
|
|

Nowa Biała - Trybsz - Pawlikowski Wierch - średni czas wędrówki szlakiem 2.45 h, długość trasy 13 000 m, suma różnicy wzniesień 450 m,
Pawlikowski Wierch - Pieskowy Wierch - Kacwin - średni czas wędrówki szlakiem 4.15 h, długo ść trasy 17 000 m, suma różnicy wzniesień 880 m,
Przełęcz Snozka - Macelak - Trzy Korony - średni czas wędróówki szlakiem 3.15 h, długość trasy 9 500 m, suma różnicy wzniesień 500 m,
Szczawnica - Szafranówka - Wysoka - średni czas wędrówki szlakiem 3.45 h, długość trasy 9 500 m, suma różnicy wzniesień 670 m,
Trzy Korony - Sokolica - Szczawnica - średni czas wędrówki szlakiem 5.15 h, długość trasy 6 000 m, suma różnicy wzniesień 980 m,
Wysoka - Wierchliczka - Obidza - średni czas wędrówki szlakiem 3.15 h, długość trasy 8 500 m, suma różnicy wzniesień 400 m,
|
|
|
|
|

Jaworki - Wąwóz Homole - Wysoka - średni czas wędrówki
szlakiem 1.30 h, długość trasy 3 500 m, suma różnicy
wzniesień 510 m,
Krościenko n.D. - Czertezik - średni czas wędrówki
szlakiem 1.15 h, długość trasy 3 000 m, suma różnicy
wzniesień 350 m,
Krościenko n.D. - Piaski - Przełęcz Sosnów - średni
czas wędrówki szlakiem 1.15 h, długość trasy
3 000 m, suma różnicy wzniesień 280 m,
Sromowce - Przełęcz pod Ostrym Wierchem - średni czas
wędrówki szlakiem 0.45 h, długość trasy 3
000 m, suma różnicy wzniesień 370 m,
Szaflary - Nowa Biała - Dursztyn - średni czas wędrówki
szlakiem 4.00 h, długość trasy 15 000 m, suma różnicy
wzniesień 330 m,
| |
|
|
|

Kacwin - Granica RP - średni czas wędrówki szlakiem
0.30 h, długść trasy 2 000 m, suma różnicy wzniesień
80 m,
Krościenko n.D. - Przełęcz Szopka - Sromowce Niżne
- średni czas wędrówki szlakiem 2.15 h, długość
trasy 5 000 m, suma różnicy wzniesień 670 m,
Szczawnica - Palenica - Szafranówka - średni czas wędrówki
szlakiem 0.45 h, długość trasy 2 000 m, suma różnicy
wzniesień 275 m,
|
|
|
|
|
|
|