Ze względu na bogatą rzeźbę i urozmaicenie terenu lasy nie tworzą
jednolitego systemu, mimo że występują prawie całkowicie w jednym piętrze
roślinności - reglu dolnym. W Pieninach prawie zupełnie brak jest lasów
pogórza. Charakterystyczną cechą jest zróżnicowanie szaty leśnej w zależności od ekspozycji zboczy.
Na stokach północnych największy udział powierzchniowy ma rozwijający się na glebach
brunatnych zespół buczyny karpackiej. Gatunkami dominującymi w drzewostanie są buk
i jodła lub tylko jeden z tych gatunków. Domieszkę zwykle stanowi świerk oraz gatunki
liściaste: jawor, wiąz górski, lipa szerokolistna. W runie występują żywiec gruczołowaty,
paprotnik Brauna, żywokost sercowaty, zdrojówka rutewkowata.
Zbiorowiska borowe występujące w Pieninach są z reguły sztucznego pochodzenia. Powstały
one w wyniku wycięcia naturalnych drzewostanów bukowych i jodłowo-bukowych. Jedynie niewielki
płat świerczyny rosnący w Małych Pieninach pod Wysoką ma cechy boru górnoreglowego. Rozwija
się on na trudno wietrzejącym podłożu wapiennym. Gleba jest silnie kwaśna. W drzewostanie
dominuje świerk. Runo porastają charakterystyczne dla borów borówki, widłaki, gruszyczki.
W głębokich, cienistych wąwozach i żlebach Pienin Właściwych, na wapiennym rumoszu rozwija
się rzadki typ lasu - jaworzyna górska, znany w Polsce poza Pieninami z Bieszczadów oraz
nielicznych stanowisk w Sudetach (Góry Kaczawskie), na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej i
Beskidzie Niskim. W dobrze wykształconych jego płatach drzewostan buduje jawor z domieszką
klonu, jesionu, wiązu górskiego, buka i jodły. Zbiorowisko to zajmuje jedno z najżyźniejszych
siedlisk leśnych, o umiarkowanie wilgotnej, próchniczej glebie, która gromadzi się między
rumoszem skalnym. Żyzna warstwa mineralno-próchnicza sięga tu nawet poniżej metra głębokości.
Rozwija się w niej bujne runo z dominującą miesiącznicą trwałą oraz języcznikiem zwyczajnym
i glistnikiem jaskółcze ziele.
Strome południowe zbocza, w strefie kontaktowej ze skałkami lub na skalistych
grzbietach Pienin Właściwych porastają charakterystyczne dla Pienin ciepłolubne
buczyny i jedliny. Są to wielogatunkowe lasy, gdzie drzewostan tworzą oba z
wymienionych gatunków o różnym udziale uzależnionym od położenia. Przewaga
świerka ma charakter antropogeniczny. W domieszce rosną: grab, jawor, lipa
szeroko- i drobnolistna, jesion, wiąz górski. W runie występuje wiele gatunków
rzadkich i chronionych, m.in. rozpowszechnione w Karpatach południowych, a w
Polsce występujące jedynie w Pieninach i osiągające tu północną granicę zasięgu
w Europie, turzyca biała i wiechlina styryjska. Swoje siedliska mają tutaj rzadkie
storczyki: buławnik wielkokwiatowy, buławnik mieczolistny, kruszczyk drobnolistny.
Częste są dzwonki: brzoskwiniolistny i jednostronny, przytulia Schultesa oraz kozłek trójlistkowy.
W Pieninach Właściwych odsłonięte grzbiety i półki skalne o wystawie południowej porastają
reliktowe laski sosnowe. Drzewostan tworzy głównie sosna zwyczajna, rzadko występują jodła,
buk i świerk. Sosny rosnące pojedyńczo na skałkach mają specyficzny pokrój: skarlały pień,
nisko osadzone i poskręcane konary, parasolowaty kształt korony. W laskach pokrój drzew staje
się bardziej zbliżony do przeciętnego. Ze względu na małą powierzchnię lasków runo stanowi do
pewnego stopnia przypadkową mieszaninę elementów leśnych i murawowych. Występują w nim:
sesleria skalna, turzyca biała, trzcinnik pstry, kruszczyk rdzawoczerwony, turzyca palczasta.
W obrębie ciepłolubnej buczyny do wysokości nie przekraczającej 480 m npm spotyka się w
przełomie Dunajca niewielkie płaty lasu, które zaliczyć można do grądów. Fragmenty grądów
różnią się florystycznie od otaczających je lasów jodłowo-bukowych obfitszym występowaniem
i lepszym odnawianiem się grabu i lipy drobnolistnej. Charakterystycznymi gatunkami roślin
występującymi w runie są: gwiazdnica wielkokwiatowa, turzyca owłosiona, przylaszczka.
Aluwia górskich rzek w miejscach okresowo zalewanych wodami powodziowymi porasta nadrzeczna
olszyna górska. Okresowe zalewanie warunkuje istnienie tej biocenozy. Wezbrane wody osadzają
cząstki mineralne wraz z substancjami odżywczymi, dzięki czemu gleba jest bardzo żyzna.
Równocześnie eliminują gatunki, które nie tolerują zalewania (braku tlenu) lub też przysypania
naniesionym iłem. Powstaje specyficzny zespół, który nie może istnieć w warunkach ustabilizowanego
poziomu wody w rzece. Drzewostan tworzy olsza szara. W domieszce częste są: wierzby - iwa i krucha,
jesion, czeremcha. W runie dominuje podagrycznik pospolity, jeżyny, lepiężniki - wyłysiały i różowy.
Składnikiem tych lasów jest rzadki i chroniony pióropusznik strusi.
Na wypłaszczeniach stoków w miejscach wysięków wody rozwija się zespół bagiennej olszyny górskiej.
Drzewostan tworzy głównie olsza szara. W runie występują: świerząbek orzęsiony, knieć błotna i
górska, kozłek całolistny, niezapominajka błotna.
Źródło www.pieninypn.pl, fotografie: M. Szajowski, B. Kozik.
strona startowa
do ulubionych